تبلیغات
پنجره ی چهارمی ها - زندگی نامه خوارزمی

قالب وبلاگ

قالب وبلاگ


پنجره ی چهارمی ها
 
برای یاد گیری دانش تلاش نیاز است

محل درج آگهی و تبلیغات
 
 

ابوجعفر محمد بن موسی خوارزمی با كنیه ابوعبدالله از دانشمندان بزرگ مسلمان و ایرانی در زمینه

ریاضی، جغرافی و نجوم می باشد. او یكی از بزرگترین دانشمندان زمان خود بود كه در خوارزم و بنا به قولی

در سال 185 هجری قمری در نزدیكی بغداد پا به عرصه وجود نهاد. بعضی معتقدند وی در حدود سال 130

هجری قمری در منطقه خوارزم آسیای میانه به دنیا آمد. شهرت علمی وی مربوط به كارهایی است كه در

ریاضیات مخصوصاً در رشته جبر انجام داده به طوری كه هیچیك از ریاضیدانان قرون وسطی مانند وی در

فكر ریاضی تأثیر نداشته اند.

تندیس محمد ابن موسی خوارزمی

آثار علمی خوارزمی از حیث تعداد كم ولی از نفوذ بی بدیل برخوردارند، چراكه مدخلی بر علوم یونانی و

هندی فراهم آورد هاند. خوارزمی كارهای دیوفانتوس را در رشته جبر دنبال كرده و به بسط آن پرداخت و

خود نیز كتابی در این رشته نوشت. خوارزمی را می توان یكی از بنیان گذاران علم جبر، به عنوان رشته ای

متمایز از هندسه شمرد. یكی از مشهور ترین كتاب های وی در اروپا " كتاب مختصر در جبر و مقابله "

است كه در قرن دوازدهم میلادی به (The Compendious Book on Calculation by Completion and Balancing)

لاتین ترجمه شد. این كتاب در باره ریاضیات مقدماتی است. دانش پژوهان بر سر این كه چه مقدار از

محتوای كتاب از منابع یونانی و هندی و عبری گرفته شده است اختلاف نظر دارند. معمولاً در حل معادلات

دو عمل معمول است. خوارزمی این دو را تنقیح و تدوین كرد و از این راه به وارد ساختن جبر به مرحله

علمی كمك شایانی نمود. خوارزمی، اولین كسی بود كه اعداد علامت دار را به كار برد. او برای این كار،

اصطلاحاتی را به كار می برد و اعداد منفی را ناقص و اعداد مثبت را زاید می نامید. به طور مثال، او عدد (

2 ) را دو ناقص و ( 2 + ) را دو زاید نام گذاری كرده بود. تا آن زمان، كاربرد حروف در ریاضیات، متداول

نبود. خوارزمی در حل مجهولی، عدد مجهول را "شی ء" و مجذور مجهول را "مال" می نامید.

او با این اثر، نام این علم را در شرق و غرب تعیین كرده است. نام علم جبر در زبان های اروپایی از نام

قرن ها مرجع و مأخذ اروپاییان به ( « مختصر » این كتاب گرفته شده است. این كتاب ( به قول وی

شمار می رفت و تا قرن شانزدهم میلادی مبنای مطالعات علمی آن ها در این رشته بود. ترجمه لاتینی این

و ترجمه لاتینی دیگر آن به "گراردوس كرمونسیس" منسوب است. در « یوهانس هیسپالنسیس » كتاب به

ضمن، "رابرت چستری" نیز آن را به لاتینی ترجمه كرد، كه این ترجمه را می توان آغاز علم جبر در اروپا

دانست. متن جبر و ترجمه انگلیسی آن به وسیله "فردریك روزن" در سال 1831 میلادی در لندن به چاپ

رسیده است.

(The Algebra of Mohammed ben Musa) كتاب جبر خوارزمی

از كارهای متأخر، در این زمینه می توان به كتاب ترجمه لاتینی "جبر الخوارزمی" اثر "لویی شارل

كارپینسكی" اشاره كرد كه مشتمل بر مقدمه، حواشی، تعلیقات انتقادی و ترجمه به زبان انگلیسی است.

كتاب جبر و مقابله خوارزمی كه به عنوان الجبرا به لاتینی ترجمه گردید باعث شد كه همین كلمه در زبان

های اروپایی به معنای جبر به كار رود. نام خوارزمی هم در ترجمه به جای الخوارزمی به صورت الگوریتمی

تصنیف گردید و الفاظ آلگوریسم و نظایر آنها در زبانهای اروپایی كه به معنی فن محاسبه ارقام یا علامات

دیگر است مشتق از آن می باشد.

صفحاتی از كتاب جبر خوارزمی

The Book of Addition and Subtraction ) " كتاب دیگر خوارزمی "جمع و تفریق با عددهای هندی

نام دارد. این كتاب باعث شد تا سیستم عددی در اروپا از سیستم اعداد (According to the Hindu Calculation

لاتین به سیستم اعداد هندی (یا به غلط ارقام عربی) تغییر یابد كه هنوز نیز در اروپا و دیگر نقاط جهان

فراگیر است. این كتاب مقدمه ای است بر حساب كه ارقام هندی در آن به كار رفته بود و نخستین كتابی

بود كه نظام ارزش مكانی را به نحوی اصولی و منظم شرح می داد. مورخان در آثار خود آورده اند كه او برای

مسلط شدن بر علوم هندی، سفری به هندوستان كرده بود. خوارزمی علوم یونانی و هندی را با هم تلفیق

كرد. كتاب هایی كه وی درباره ارقام هندی نگاشته است، بعد از آن كه در قرن دوازدهم به زبان لاتینی

منتشر شد، تأثیر شگفت آوری بر اروپاییان گذارد. ارقام هندی از طریق آثار "فیبوناتچی" به اروپا وارد

گردید. همین ارقام انقلابی در ریاضیات به وجود آورد و هر گونه اعمال محاسباتی را مقدور ساخت.

"یوهانس هیسپالنسیس" و "گراردوس كرموننسیس" و "رابرت چستری" در قرن دوازدهم هر یك آن را به

Algoritmi de زبان لاتینی ترجمه كردند. متن عربی این كتاب از بین رفته است ولی ترجمه لاتینی آن با نام

از قرن دوازدهم میلادی موجود است. Numero Indorum

(Algoritmi de Numero Indorum) برگی از ترجمه كتاب جمع و تفریق با عدد های هندی

خوارزمی، دستی توانا در علم نجوم نیز داشت. این دانشمند شهیر اسلام، یكی از منجمان دربار

مأمون، خلیفه عباسی و احتمالاً یكی از مباشرین رصدهای وی و عضو "دارالحكمه" بود كه گروهی از

دانشمندان در بغداد در آن فعالیت می كردند. او با سایر منجمانی كه مأمون برای اندازه گیری طول قوس

یك درجه نصف النهار مأمور كرده بود، همراهی داشت. وی دو تحریر از سند هند فراهم كرد. كتاب "زیج

السند هند" خوارزمی مانند سایر زیج ها، علاوه بر جدول های نجومی و مثلثاتی، مشتمل بر مقدمه نسبتاً

مفصل در علم نجوم است كه در حكم نجوم نظری می باشد. این كتاب نخستین اثر نجوم به زبان عربی

است كه به صورت كامل بر جای مانده و شكل جداول آن از جداول بطلمیوس تأثیر پذیرفته است. نفوذ این

كتاب در علوم مغرب زمین چندان زیاد نبود اما نخستین اثر از این گونه بود كه به صورت ترجمه لاتینی به

همت "آدلاردباثی" در قرن دوازدهم ترجمه شد. جداول طلیطلی (تولدویی) توسط "ژرار كرمونایی" در

اواخر قرن یازدهم به لاتین ترجمه شدند و از مقبولیت گسترده تری در غرب برخوردار شدند و دست كم

یكصد سال بسیار متداول بودند. جدول های نجومی و مثلثاتی خوارزمی كه "مسلمه مجریطی" در آن ها

تجدید نظر كرد، در سال 1126 میلادی به وسیله "ادلارد" به لاتین ترجمه شد. این جدول ها علاوه بر

"جیب"، مشتمل بر "ظل" نیز می باشد. بعضی احتمال داده اند كه "ظل" را مسلمه مجریطی در آن

وارد كرده است.

كتاب "صورت الارض" كه اثری است در زمینه جغرافیا به طور تقریبی فهرست طول ها و عرض های

همه شهرهای بزرگ و اماكن را شامل می شود. این اثر به نوبه خود مبتنی بر جغرافیای بطلمیوسی بود. این

كتاب از بعضی جهات خاصه در قلمرو اسلام دقیق تر از اثر بطلمیوس است. این كتاب را "نالینو" به زبان

ایتالیایی ترجمه كرده و با حواشی و تحقیقات دقیق در شهر رم به چاپ رسانیده است.

Hubert Daunicht نقشه جهان نمای خوارزمی بازسازی شده توسط

نقشه جهان تهیه شده در قرن پانزدهم میلادی (برای مقایسه با نقشه خوارزمی)

تنها اثر دیگری كه از وی بر جای مانده است رساله كوتاهی در باره تقویم یهود است. خوارزمی دو كتاب

نیز در باره اصطرلاب با نام های "العمل بالاصطرلاب" و دیگری "عمل الاصطرلاب" نوشت. از این دو كتاب

و كتاب"الرخامه" وی اثری بر جای نمانده است. كتاب های "تقویم البلدان" و "الفَلَك" نیز از او می باشد

كه به زبان های اروپایی ترجمه شده است.

تصاویری از مساجد شهر خیوه زادگاه خوارزمی

تمبر یادبود به مناسبت هزار و دویستمین سالروز تولد خوارزمی

تندیس محمد ابن موسی خوارزمی

ابوجعفر محمد بن موسی خوارزمی در حدود سال 850 میلادی مطابق با 236 هجری قمری در گذشت .                                                                                 مراجعی برای آشنایی بیشتر با خوارزمی به ادامه مطلب مراجعه کنید 

.: Weblog Themes By Pichak :.


Google

در این وبلاگ
در كل اینترنت

سالار عقیلی - وطنم


parsskin go Up
تمامی حقوق این وبلاگ محفوظ است | طراحی : پیچک
بک لینک فا